شروط ضمن عقد ازدواج

شرط صفت در عقد نکاح چیست ؟ 

شرط صفت در نکاح عبارت از این است که وجود صفت خاصی در یکی از زوجین یا در مهر شرط شده باشد چون آنکه شرط شده باشد که زن باکره یا شوهر دارای مدرک لیسانس یا دکترا یا فلان مقدار ثروت باشد در صورت تخلف شرط کسی که شرط به نفع او شده است میتواند نکاح را فسخ کند .

اگر وجود وصف خاصی در محل شرط شده باشد مثل اینکه شرط شده باشد زمینی که مهر قرار داده شده دارای مساحت معینی باشد یا خانه ای که به عنوان مهر تعیین شده در فلان محل واقع باشد و بعد از عقد معلوم شود که مهر فاقد وصف منظور است زن میتواند با استفاده از خیار تخلف شرط مهر را فسخ کند. در این صورت مانند موردی عمل می‌شود که در نکاح مهر معین نشده باشد یعنی نکاح درست و غیر قابل فسخ است و زن در صورت وقوع نزدیکی مستحق مهرالمثل خواهد بود .

در تایید این نظر علاوه بر قواعد عمومی قراردادها می‌توان به ملاک ماده ۱۰۶۹ قانون مدنی استناد کرد .

شرط نتیجه در عقد نکاح چیست؟ 

شرط نتیجه آن است که تحقق امری در خارج شرط شود در این گونه شرط نتیجه یکی از اعمال حقوقی به صرف شرط کردن در عقد و بدون اینکه به سبب دیگری نیاز باشد حاصل می گردد و از این رو آن را شرط نتیجه گویند مثل اینکه ضمن نکاح شرط شود که شوهر مالک مال معینی باشد که متعلق به زن است یا شرط شود که یکی از زوجین از جانب همسر دیگر برای انجام امری وکالت داده باشد در اینصورت احتیاج به ایجاب و قبول جداگانه‌ای نیز هست و به محض تحقق عقد نکاح نتیجه منظور نیز به دست می آید.

در زمینه شرط نتیجه در عقد نکاح آنچه بیشتر مورد استفاده واقع می شود و از دیر زمانی در ایران معمول بوده و شرط وکالت برای طلاق است ممکن است ضمن نکاح مرد به زن وکالت دهد که در صورت اثبات پاره‌ای امور مانند غیبت در مدت معین ترک انفاق گرفتن زن دیگر به وسیله شوهر سوءقصد به حیاط زن یا غیر اینها یا حتی بدون هیچگونه قید و شرط خود را از جانب مرد مطلقه سازد 

ممکن است حق توکیل هم به زن داده شده باشد یعنی به موجب شرط ضمن عقد زن حق داشته باشد برای اجرای طلاق وکیل بگیرد .

در این مورد هرگاه زن بخواهد از وکالت خود در طلاق استفاده کند باید برابر قانون جدید به دادگاه رجوع کند و گواهی عدم امکان سازش برای طلاق بگیرد .

ضمانت اجرای عدم تحقق شرط نتیجه در عقد نکاح چیست؟ 

هرگاه در شرط نتیجه امری که تحقق آن مورد نظر بوده حاصل نشود چه ضمانت اجرایی برای آن مقرر است .

مثلاً اگر انتقال مال معینی به شوهر به صورت شرط نتیجه ضمن عقد نکاح در نظر گرفته شده باشد و بعد معلوم شود که آن مال در زمان عقد موجود نبوده یا متعلق به دیگری بوده و مالک انتقال آن را به شوهر اجازه نکند در این صورت تخلف از شرط نتیجه صدق می‌کند که باید ضمانت اجرای آن را بررسی کرد .

در قراردادهای مالی در صورت عدم حصول نتیجه مشروط له می تواند قرارداد را فسخ کند اما در نکاح از آنجا که موارد فسخ محدود است و تخلف از شرط نتیجه سریعاً از موجبات فسخ به‌شمار نیامده است نمی‌توان برای مشروط کننده خیار فسخ قائل شد و فقط می‌توان به او حق داد که از متعهد مطالبه خسارت نماید.

 

شرط فعل در عقد نکاح چیست؟ 

شرط فعل آن است که اقدام یا عدم اقدام به فعلی بر یکی از طرفین یا بر شخص خارجی شرط شود چنان که در نکاح شرط کنند که اگر شوهر زن دیگری اختیار کند یا زن خود را طلاق دهد مبلغی به او بپردازد یا بر شوهر شرط شود که زن خود را در شهر معینی سکنا دهد یا از شهر معین خارج نکند.

 

آیا میتوان در نکاح شرط کرد که شوهر با زن نزدیکی نکند؟

بعضی از فقها این شرط را باطل دانسته و در مقام استدلال گفته‌اند مقصود اصلی از نکاح توالد و تناسل است که منوط به نزدیکی است پس چنین شرطی مخالف مقتضای عقد است برخی گفته‌اند این شرط نامشروع است اما به پیروی از قول مشهور فقهای امامیه می توان گفت که این شرط نه خلاف مقتضای عقد است و نامشروع چه نکاح دارای هدف های مختلف است و نزدیکی تنها هدف آن و مقتضای ذات عقد نکاح نیست تا در صورت شرط عدم دخول نکاح نتوانند تحقق پیدا کند به علاوه قانون چنین شرطی را منع کرده و شرط مزبور را بر خلاف نظم عمومی هم نیست و اصل صحت شرط است .

بنابراین می توان گفت شرط عدم نزدیکی صحیح و نافذ است اما کسی که شرط به نفع اوست میتواند بعد از عقد از شرط صرفنظر کرده اجازه نزدیکی دهد.

ضمانت اجرای عدم تحقق شرط فعل چیست؟ 

در قراردادهای مالی هرگاه متعهد از وفای به شرط فعل خودداری کند مشروط کننده می تواند اجبار او را به ایفاء شرط از دادگاه بخواهد و اگر اجبار متعهد به انجام شرط غیر مقدور و ولی انجام آن به وسیله شخص دیگر ممکن باشد .

دادگاه میتواند به خرج ملتزم موجبات انجام فعل را فراهم کند و هرگاه اجبار مشروط آن علیه به انجام فعل مشروط ممکن نباشد و فعل هم از اعمال این باشد که دیگری بتواند از جانب متعهد انجام دهد مشروط نده حق فسخ معامله را خواهد داشت .

اما باید یادآور شد که خیار فسخ به علت تخلف از شرط فعل ویژه قراردادهای مالی است و در نکاح نظر به اینکه بقاء و تثبیت خانواده مورد نظر بوده و موارد فسخ محدود است و قانون این مورد را پیش‌بینی نکرده است نمی‌توان خیار فسخ برای مشروط تونل قائل شد و فقط می‌توان به او حق داد که در صورتی که زیانی از جهت تخلف از شرط به او وارد شده باشد جبران آن را از مشروطنین علیه بخواهد هرگاه شرط فعل بر شخص خارجی و به تعبیر دیگر به ضرر شخص ثالث باشد چنانکه ضمن نکاح شرط شده باشد به شخصی غیر از زن و شوهر ملک خود را به زن ببخشد یا شوهر را در موسسه خود استخدام کند شک نیز که چنین شرطی برای شخص ثالث تعهد ایجاد نمی‌کند و این شخص فقط در صورت قبول شرط ملزم به اجرای آن خواهد بود اگر شخص ثالث شرط را قبول نکند مشروط له می تواند از طرف دیگر قرارداد مطالبه خسارت نماید ولی با توجه به آنچه در پیش گفته شد حق فسخ نکاح را نخواهد

×